Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Dwa zbiory Etiud Chopina (op. 10, wyd. 1833 i op. 25, wyd. 1837) pchnęły muzykę fortepianową na nowe tory – tory muzycznego romantyzmu. Chopin stworzył tu obraz skrajnych emocji, ukazując je w nowej kolorystyce i porywającej wirtuozerii. Jednocześnie każdy utwór zawiera w sobie problem czysto techniczny: niepokojąca melodia Etiudy gis-moll jest ćwiczeniem na wyrazistą, ale lekką i śpiewną grę tercji.
nr 12 c-moll
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Etiudy – utwory służące ćwiczeniom palcowym – dzięki Chopinowi stały się indywidualnymi dramatami muzycznymi: małymi w rozmiarach, ale wielkimi skalą ekspresji. Oba zbiory kończą się potężnymi akcentami: pierwszy – Etiudą zwaną Rewolucyjną; drugi – Etiudą c-moll, przelewającą masy dźwiękowe jak fale wzburzonego oceanu.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
nr 21 B-dur
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
nr 22 g-moll
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
nr 23 F-dur
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
nr 24 d-moll
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Tajemnicze Preludia (wyd. 1839) to cykl 24 miniatur, wbrew nazwie niebędących wstępem do żadnej innej kompozycji. Jest to natomiast istny sezam inwencji, krążącej między liryzmem i tragicznym dramatem. Chopin osiągnął tu największą możliwą kondensację wyrazu: każde z Preludiów, niekiedy o długości kilkunastu taktów, ukazuje i opowiada więcej niż niejedna ogromna symfonia.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
„Czym jest muzyka? Wyrazem myśli. Czym jest muzyka? Wyrazem uczuć. Czym jest muzyka? Wyrazem wrażeń” – w ten sposób Chopin rozpoczął swój niedokończony podręcznik gry na fortepianie. Muzyka Chopina jest więc opowiadaniem – narracją myśli, uczuć i wrażeń. Bezpośrednim wcieleniem tej koncepcji są cztery Ballady (nr 1, wyd. 1836), których nazwę przejął kompozytor z pełnych fantastyki ballad romantycznych poetów. Istotą jest tu wciągnięcie słuchacza w opowiadanie, które pianista ma wydeklamować, wyśpiewać – a nie zagrać.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Światło lampy naftowej. Bezgłośny ogień, delikatny, kontrolowany, jasny. Dziś już trudno to pamiętać, ale przy jego świetle toczyło się życie kilku pokoleń. Małopolska jest jego… kolebką. To tu Ignacy Łukasiewicz – przyszły konstruktor lampy – na przełomie 1852 i 1853 roku dokonał pierwszej destylacji nafty, korzystając z lokalnych złóż ropy naftowej i jednocześnie dając początek największemu przemysłowi, fundamentalnemu dla współczesnego świata. Dziś Polska produkuje minimalne ilości ropy, ale pompy wciąż stoją na małopolskich polach. To tu się wszystko zaczęło.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Kraków to wielka historia, wielkie zabytki, ale i wielki przemysł, który sam stał się zabytkiem minionych czasów. Komunizm pozostawił po sobie gigantyczną hutę, przy której wyrosło idealne miasto tamtej epoki, dziś druga połowa Krakowa, Nowa Huta. Koło raz puszczone w ruch nie staje w miejscu – huta, modernizując się, wkroczyła w nowe tysiąclecie.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Nie ma większego przeboju – tę melodię znają w Polsce wszyscy, od kilkudziesięciu lat codziennie w południe słychać ją w radio, a co godzinę rozbrzmiewa nad krakowskim rynkiem: trębacz gra ją na cztery strony świata ze szczytu wieży kościoła Mariackiego, reprezentacyjnej świątyni miasta. Melodia hejnału mariackiego urywa się nagle: legenda mówi, że podczas ataku na miasto Tatarów, w zamierzchłym średniowieczu, gdy strażnik zagrał na alarm, tatarska strzała w pół dźwięku utkwiła mu w gardle.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Belgowie pewnie najlepiej wiedzą, że piwo to rytuał. Wiedzą to również mnisi z małopolskiego Szczyrzyca, produkujący piwo od XIII wieku, a także mieszkańcy miasta Brzesko, gdzie wokół starego browaru Okocim, jednego z najlepszych w Polsce, unosi się miły zapach słodu. Ten rytuał to dźwięk odbijanego szpuntu, dla piwoszy uwertura rozkoszy, zasysanego do beczki powietrza i wreszcie lejącego się do kufla piwa. Małopolska zaprasza. Z pianą czy bez?
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Od Alp po północne grzbiety Karpat: dźwięk trombit niesie się wszędzie, gdzie w wysokich górach pasterze całe miesiące spędzają ze swymi stadami. Trombita jest instrumentem niezwykłym – na tej parometrowej długości rurze grać trudno (choć górale z Beskidu potrafią!), jej przeciągły, niski dźwięk przez stulecia rozbrzmiewał jednak w górach, informując, gdzie w tym momencie znajduje się dane stado i niosąc informacje dla kolegów-pasterzy. Jak słychać, trombity nie znikły z gór po pojawieniu się telefonów komórkowych.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Choć wśród związanych z Żydami miejsc króluje krakowska dzielnica Kazimierz – przez wieki będąca odrębnym żydowskim miastem – w Małopolsce nie brak innych dawnych sztetlech, niektóre z nich, jak Bobowa, dzięki swym szkołom, synagogom i wielkim postaciom ruchu chasydzkiego trwale zapisały się w historii żydowskiej kultury i religijności. Dziś najbardziej popularną częścią tej kultury jest muzyka – przemawiająca do każdego, niezależnie od jego wiedzy o Żydach. Klarnet należy do jej najbardziej tradycyjnego instrumentarium, choć współczesna muzyka żydowska przybiera najróżniejsze szaty brzmieniowe, jazzowe, a nawet rockowe. Jej europejską stolicą znów jest Kazimierz – fantazyjna dzielnica pełna barów i malowniczych kamieniczek. Znowu można tutaj spotkać chasydów w czarnych płaszczach, kapeluszach i z pejsami (nawet jeśli przyjezdni, i tak są tu u siebie), również turyści chodzą w jarmułkach, które zapomnieli zdjąć po wyjściu z synagogi, a tłumy wielojęzycznych gości najlepiej bawią się przy dźwiękach muzyki klezmerów.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Cygańskie tabory wędrują po Polsce od średniowiecza. Oficjalnie stwierdza się, że ich głównym zajęciem na południu kraju było kowalstwo i – muzyka. Vita brevis, ars longa: większość Romów zmuszono do osiedlenia się, kowalstwo odeszło w niepamięć, ale muzyka pozostała, wciąż będąc żywą kulturą i dumą całej społeczności. Dziś, gdy Cyganie znów mogą przemierzać niekończące się szlaki, usłyszeć ją można wszędzie. A choć skrzypce są coraz rzadsze w rękach muzykantów, to jednak właśnie w ich rzewnym śpiewie i zapamiętałej wirtuozerii tkwi archetypiczna dusza cygańskiego życia.
